آیا باید دور چشم ضدآفتاب زد؟
آبان
بله، دور چشم هم ضدآفتاب لازم دارد؛ ولی نه با هر محصولی و نه به هر شکلی. پوست این ناحیه از بقیه‌ی صورت نازک‌تر است و همین باعث می‌شود زودتر چین و چروک و لک بگیرد. از طرف دیگر، همین ناحیه جایی‌ست که ضدآفتاب معمولی با عرق و اشک به چشم نفوذ می‌کند و می‌سوزاند، و به همین دلیل خیلی‌ها یا اصلاً دور چشم ضدآفتاب نمی‌زنند یا بعد از یک بار سوزش، کلاً ضدآفتاب را کنار می‌گذارند. در این مقاله هر دو طرف ماجرا را باز می‌کنیم: چرا باید محافظت کرد، و چطور بدون سوزش.
چرا پوست دور چشم به ضدآفتاب نیاز دارد؟
پوست پلک و اطراف چشم نازک و حساس است و در برابر UV آسیب‌پذیرتر از گونه یا پیشانی. آسیب تجمعی UV در این ناحیه به شکل خط‌های ریز، تغییر رنگ پوست و پیری زودرس خودش را نشان می‌دهد؛ و پلک پایین یکی از جاهایی‌ست که سرطان‌های پوستی در آن گزارش می‌شود و تشخیص زودهنگامش هم سخت‌تر است. پس نزدن ضدآفتاب دور چشم، «محتاط‌بودن» نیست؛ ناحیه‌ی حساس را بدون محافظت رها کردن است. عینک آفتابی کمک می‌کند، اما فقط بخشی از ناحیه را می‌پوشاند و جایگزین ضدآفتاب نیست.
چرا ضدآفتاب معمولی چشم را می‌سوزاند؟
سوزش معمولاً از یک عامل تنها نیست، چند عامل با هم دست به یکی می‌کنند:
مهاجرت فیلتر به چشم: فیلترهای شیمیایی (مثل اوبنزون و اکسی‌بنزون) وقتی با عرق، اشک یا چربی صورت مخلوط شوند، روی پوست «حرکت» می‌کنند و به لایه‌ی اشکی چشم می‌رسند؛ آن‌جا سوزش تقریباً فوری است.
ترکیبات همراه فرمول: عطر، بعضی نگهدارنده‌ها و الکل بالا هم می‌توانند مستقل از فیلتر، ناحیه‌ی ظریف دور چشم را تحریک کنند.
بافت محصول: فرمول‌های آبکی و روان راحت‌تر جابه‌جا می‌شوند و به چشم می‌رسند؛ بافت‌های غلیظ‌تر یا استیکی در جای خود می‌مانند.
فیلترهای معدنی (زینک‌اکساید و تیتانیوم‌دی‌اکسید) چون روی سطح پوست می‌نشینند و جذب و جابه‌جا نمی‌شوند، معمولاً کمتر می‌سوزانند. برای توضیح کامل تفاوت این دو دسته، مقاله‌ی «تفاوت ضدآفتاب فیزیکی و شیمیایی» را ببینید.
روش درست زدن ضدآفتاب دور چشم
- با انگشت حلقه (ضعیف‌ترین انگشت، کم‌ترین فشار) و به‌صورت ضربه‌ای بزنید، نه مالشی؛ مالش پوست نازک را می‌کشد و محصول را به سمت چشم می‌راند.
- روی استخوان دور حدقه (لبه‌ی استخوانی دور چشم) بمانید و وارد پلک متحرک یا خط مژه نشوید.
- مقدار را کم بگیرید؛ هرچه محصول بیشتر باشد، احتمال لغزیدن به چشم بیشتر است.
- ۱۰ تا ۱۵ دقیقه قبل از عرق‌کردن یا ورزش بزنید تا فرصت جاافتادن داشته باشد.
- ضدآفتاب را همراه عینک آفتابی و کلاه استفاده کنید؛ هرکدام بخشی از خلأ دیگری را پر می‌کند.
- اگر بعد از زدن، سوزش حس کردید، با آب فراوان بشویید و آن محصول را دور چشم تکرار نکنید.
گزینه‌ی مخصوص دور چشم در تراست
دیپ فیوژن واتر اسمارت ضدآفتابی بی‌رنگ با SPF 50+ است که سازنده‌اش آن را برای استفاده‌ی ایمن در ناحیه‌ی دور چشم و هم‌زمان کنترل سبوم معرفی کرده. حتی با چنین محصولی هم قاعده‌ی بالا پابرجاست: روی استخوان دور حدقه بزنید، نه روی پلک و داخل خط مژه. مقایسه‌ی کامل گزینه‌های ضدآفتاب دور چشم را در مقاله‌ی بعدی همین مجموعه می‌خوانید.
سوالات پرتکرار کاربران
آیا دور چشم هم باید ضدآفتاب زد؟
بله، چون پوست آن‌جا نازک‌تر از بقیه‌ی صورت است و آسیب تجمعی UV در این ناحیه زودتر به شکل خط ریز، لک و پیری دیده می‌شود.
چرا ضدآفتاب معمولی چشمم را می‌سوزاند؟
چون فیلترهای شیمیایی و بعضی ترکیبات فرمول (عطر، الکل، نگهدارنده) با عرق و اشک روی پوست حرکت می‌کنند و به لایه‌ی اشکی چشم می‌رسند؛ بافت آبکی این جابه‌جایی را راحت‌تر هم می‌کند.
ضدآفتاب معدنی همیشه دور چشم امن‌تر است؟
معمولاً بله، چون روی سطح پوست می‌نشیند و جذب و جابه‌جا نمی‌شود؛ ولی «معدنی» تضمین مطلق نیست و بقیه‌ی فرمول (عطر، الکل) هم نقش دارد، پس برچسب را فقط به‌عنوان یکی از معیارها ببینید.
ضدآفتاب را می‌شود روی پلک متحرک زد؟
بهتر است نه، چون پلک مستقیم با سطح چشم در تماس است و هر محصولی که آن‌جا بنشیند با پلک‌زدن می‌تواند وارد چشم شود؛ برای ناحیه‌ی نزدیک پلک از استیک یا فرمول مخصوص دور چشم و فقط روی استخوان دور حدقه استفاده کنید.
عینک آفتابی برای دور چشم کافی نیست؟
نه، چون عینک فقط بخشی از ناحیه را می‌پوشاند و UV از کناره‌ها و بازتاب سطوح هم می‌رسد؛ عینک مکمل ضدآفتاب است، نه جایگزین آن.
اگر ضدآفتابم وارد چشم شد چه کنم؟
چشم را با آب تمیز و فراوان بشویید و از مالیدن آن خودداری کنید، چون مالش تحریک را بیشتر می‌کند؛ اگر سوزش یا قرمزی ادامه پیدا کرد، به چشم‌پزشک مراجعه کنید.
آیا برای دور چشم SPF بالاتر لازم است؟
نه لزوماً، چون مهم‌تر از عدد، ساختار فرمول و روش زدن است؛ SPF 50 برای استفاده‌ی روزمره کافی است، و بالاتر رفتن عدد به‌جای تحریک کمتر، فقط سطح محافظت را کمی بالاتر می‌برد. توضیح بیشتر در مقاله‌ی «SPF چیست و چند برایتان کافی است؟» آمده است.
